Lokalizacja zadania

Opis projektu

Projekt tworzy w przestrzeni miasta model Układu Słonecznego, w którym jedna skala obowiązuje jednocześnie dla rozmiarów i dla odległości — czego nie pokazuje żadna ilustracja w podręczniku, bo na kartce się to nie mieści. Słońcem jest istniejąca kopuła Centrum Nauki Keplera – Planetarium Wenus o średnicy około 13 metrów. Z niej wynika skala całego modelu: około 1 : 107 000 000. W tej skali Merkury jest kulą o średnicy 4,6 cm stojącą pół kilometra od kopuły, Ziemia — kulą 11,9 cm prawie półtora kilometra dalej, a Jowisz — kulą o średnicy 1,31 m w odległości 7,5 km. W ramach projektu powstaje: – tablica informacyjna naprzeciwko planetarium (119 × 84 cm), z miejsca, skąd dobrze widać kopułę — z opisem Słońca, mapą rozmieszczenia planet i kodem QR; – sześć rzeźb: Merkury (przy Palmiarni na Wzgórzu Winnym), Wenus (przy rowerostradzie Zielona Strzała, ul. Nowa), Ziemia i Księżyc (Zielony Przystanek na Jędrzychowie), Mars (las przy ul. Botanicznej) oraz Jowisz (park w Kiełpinie). Każda rzeźba to planeta w prawdziwej skali modelu, osadzona jak globus w metalowej obejmie, która trzyma ją za oba bieguny — na stałe, tak że planety nie da się wyjąć ani obrócić. Oś planety jest nachylona tak jak w rzeczywistości: Ziemia o 23,4°, Mars o 25°, Jowisz prawie pionowo, a Wenus, która obraca się w przeciwną stronę niż pozostałe planety, prawie do góry nogami. Obejma stoi na betonowym słupku z tabliczką, na której jest opis (nazwa, prawdziwa średnica, odległość od Słońca, kierunek i odległość do kopuły) oraz kod QR do mapy całego modelu. Jowisz, ze względu na rozmiar, jest pustą kulą betonową na własnym fundamencie. Lokalizacje wynikają z obliczeń, a nie z wyboru uznaniowego: każda rzeźba stoi w rzeczywistym pasie orbity swojej planety — między peryhelium a aphelium — liczonym od kopuły w przyjętej skali. Wszystkie punkty leżą w granicach miasta, na działkach stanowiących własność Gminy Zielona Góra. Rezultatem jest trasa o długości około 9 km: od kopuły przez Wzgórze Winne, rowerostradę Zielona Strzała, Zielony Przystanek i las przy Botanicznej aż do Kiełpina — do przejścia w kilku spacerach albo do przejechania rowerem w jedno przedpołudnie. Mapa, wyliczenia oraz wizualizacje: https://slowsquares.com/kosmos.

Ogólnodostępność

Wszystkie rzeźby i tablica stoją w otwartej przestrzeni publicznej — w parkach, przy rowerostradzie i na terenach zieleni miejskiej — dostępnych bezpłatnie, przez całą dobę, bez rejestracji, rezerwacji ani biletów. Korzystanie z modelu nie wymaga telefonu ani aplikacji: wszystkie informacje są na tabliczkach. Kod QR jest dodatkiem dla osób, które chcą zobaczyć mapę całości. Rzeźby stoją na wysokości, na której mogą je obejrzeć i dotknąć także dzieci oraz osoby poruszające się na wózku; tabliczki mają wysoki kontrast i czytelną typografię. Dolna krawędź tablicy informacyjnej znajduje się około 80 cm nad ziemią. Trasa w dużej części prowadzi rowerostradą Zielona Strzała, więc można ją pokonać pieszo, rowerem, na hulajnodze albo z wózkiem dziecięcym.

Uzasadnienie

Problem. Odległości w kosmosie są w praktyce niewyobrażalne, a ilustracje je fałszują: żeby planety zmieściły się na jednym obrazku, rysuje się je zbyt blisko albo zbyt małe. Z lekcji wynosi się obrazek, który kłamie w obie strony naraz. Rozwiązanie. Model w jednej skali zamienia odległość w coś, co po prostu się przechodzi. Prawie półtora kilometra z centrum na Jędrzychów to droga od Słońca do Ziemi. Kto ją przejdzie, a potem przeczyta, że Jowisz stoi pięć razy dalej, rozumie Układ Słoneczny inaczej niż z rysunku. Przy rzeźbie Ziemi widać też, że Księżyc nie jest „tuż obok”: przy kuli wielkości grejpfruta stoi ponad trzy i pół metra dalej. Dlaczego w Zielonej Górze. Miasto ma już Słońce — kopuła Centrum Nauki Keplera ma właściwy kształt, stoi w środku miasta i należy do miejskiej instytucji popularyzującej astronomię. Projekt jest naturalnym przedłużeniem planetarium na zewnątrz i pokazuje to, czego planetarium w sali pokazać nie może: prawdziwe odległości. Wartość edukacyjna. Dla szkół to gotowa lekcja w terenie — jest trasa, są liczby na tabliczkach, nie trzeba niczego rezerwować ani przygotowywać. Dla rodzin — powód do spaceru lub wycieczki rowerowej, która spina miejsca już lubiane przez mieszkańców: Wzgórze Winne, Zieloną Strzałę, Zielony Przystanek i park w Kiełpinie. Wykonalność i gospodarność. Zakres to sześć rzeźb i jedna tablica na działkach gminnych; całość jest wykonalna w ciągu jednego roku budżetowego. Model nie ma niczego, co trzeba zasilać, włączać ani aktualizować — wymaga jedynie zwykłego sprzątania terenu i co kilka lat odświeżenia farby na kuli Jowisza. Treść tabliczek się nie zdezaktualizuje. Kody QR na tabliczkach prowadzą do mapy całego modelu na stronach miasta lub Planetarium Wenus; jeśli nie będzie to możliwe, mapę udostępni i utrzyma wnioskodawca jako wkład własny, bez obciążania budżetu miasta.

Koszt realizacji zadania

Lokalizacja na mapie